Toon van Herwijnen, 48 jaar: “Als je hier zit, en je zegt niks, begrijpt iedereen elkaar. Dat begrip wat je thuis vaak niet kan vinden is hier onder mekaar gewoon. Ja, je hoeft niks te zeggen. Maar als je zegt: “ Ja, ik heb een slechte nacht gehad” dan zijn er genoeg bij die zeggen van “Oh, ik weet wat je bedoelt”.

Toon van Herwijnen is 48 jaar. Hij is getrouwd met Wil en heeft twee dochters van 23 en van 21 jaar. Toon werkt als veiligheidskundig adviseur en is 18 jaar lang beroepsmilitair geweest bij de Koninklijke Landmacht. Toon is tweemaal uitgezonden naar Bosnië. Dat is een dermate traumatische ervaring geworden dat hij eind 2000 ontslag heeft genomen bij defensie. Nu gaat hij, ook om te verwerken, jaarlijks terug met andere Bosnië gangers om vrijwilligerswerk te doen.

Toon was onderofficier in het leger en zat bij de cavalerie, bij de tanks. Na een aantal jaren in Duitsland te hebben gewoond kwam hij terecht op een legerplaats in Oirschot. Tijdens die periode is hij twee keer een half jaar op uitzending geweest naar Bosnië.
Het was in 1996 en de oorlog was toen net afgelopen. Toon maakte deel uit van IFOR (Implementation Force). De oorlog was net achter de rug. Toon vertelt dat het voor hen vooral puin ruimen was. Alles was kapot er stond geen steen meer op de andere. Soms kwamen ze in bedreigende situaties terecht. Ze waren er wel voor opgeleid maar als het realiteit wordt voelt dat heel anders. Ze moesten veel burgers spreken om inlichtingen in te winnen voor de terugkeer van vluchtelingen. Het grootste gedeelte van de gesprekken ging echter over hun emoties. Over familieleden die ze kwijt waren. Al sprak hij de taal niet, hij zag wel de wanhoop in hun ogen.

Toon voelde zich machteloos en het ergste vond hij dat hij mensen niet kon helpen. In 2000 verliet hij het leger omdat hij niet nog een keer mee wilde naar Bosnië. Niemand die hem na al die jaren daarin begeleidde. Pas jaren later kwam hij er achter wat alle indrukken met hem hadden gedaan. Hij had zijn ervaringen weggestopt. s´Nachts kwamen de beelden echter terug. Hij kon zich slecht concentreren en droomde dat hij weer in Bosnië was. Een nieuwbouwproject in de buurt waar sleuven werden gegraven deden hem denken aan een massagraf. Harde geluiden waren bedreigend. Toon bleek aan een Post Traumatisch Stress Stoornis te lijden.
Het duurde een tijd voordat Toon over zijn ervaringen kon praten. Thuis besprak hij niks met zijn vrouw en kinderen maar had wel een kort lontje. Hij werd verbaal agressief en onttrok zich aan het gezinsleven.

Pas eind 2005 heeft Toon een mailtje gestuurd naar het Veteraneninstituut waarin stond: “Help, het Bosniëspook blijft mijn leven bepalen”. Toen is langzaam maar zeker de hulpverlening op gang gekomen. Naast psychische hulp en gezinstherapie gaat Toon met andere veteranen jaarlijks terug naar Bosnië om vrijwilligerswerk te doen. Het mes snijdt aan twee kanten. De ex- Bosnië gangers verwerken hun trauma en intussen helpen ze aan de opbouw van het land. Deze jaarlijkse terugkeerreizen worden georganiseerd vanuit het inloophuis voor veteranen, “De Treffer” in Eindhoven. Het is een soort huiskamer voor veteranen. Alle veteranen, hun partners, kinderen en belangstellenden kunnen er terecht.

Toon: “Als je hier zit, en je zegt niks, begrijpt iedereen elkaar. Dat begrip wat je thuis vaak niet kan vinden is hier onder mekaar gewoon. Ja, je hoeft niks te zeggen. Maar als je zegt: “ Ja, ik heb een slechte nacht gehad” dan zijn er genoeg bij die zeggen van “Oh, ik weet wat je bedoelt”.
Een veteraan legt hier  toch zijn problemen makkelijker op tafel. En, dat heeft vaak een zelfversterkend effect want ze hebben allemaal met hetzelfde bijltje gehakt en dan hoeven ze niet eens allemaal hetzelfde probleem te hebben. Maar er is wel een stukje erkenning”.

Meer informatie:
www.vredesmissies.nl
www.ptss.info
www.veteraneninstituut.nl
www.stichtingveteranenbrabantzuidoost.nl